หมาอ้วกเป็นเรื่องที่เจ้าของหมาเจอแทบทุกบ้าน หมาบางตัวอาเจียนครั้งเดียวหลังกินหญ้าหรือกินเร็วเกินไป แล้วก็กลับมาร่าเริงเหมือนเดิม แต่หมาอาเจียนก็อาจเป็นสัญญาณของภาวะที่อันตรายถึงชีวิตได้ เช่น ลำไส้อุดตันจากของที่กลืนเข้าไป กินสารพิษ โรคพาร์โวในลูกหมา หรือกระเพาะบิดในหมาพันธุ์ใหญ่ บทความนี้สรุปจากคำแนะนำของ VCA, PDSA และ Merck Veterinary Manual ว่าจะแยกอาเจียนกับการขย้อนอย่างไร อาการแบบไหนต้องไปหาหมอทันที และควรดูแลที่บ้านอย่างไรเมื่ออาการไม่รุนแรง

อัปเดต 24 ตุลาคม 2026 · เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย ถ้าสุนัขมีอาการผิดปกติให้ปรึกษาสัตวแพทย์

อาเจียนกับขย้อนต่างกันอย่างไร

เจ้าของหลายคนเรียกทุกอย่างที่ออกมาจากปากว่า “อ้วก” แต่สัตวแพทย์แยกออกเป็นสองแบบ เพราะสาเหตุต่างกัน การบอกหมอได้ว่าเป็นแบบไหนจึงช่วยการวินิจฉัยได้มาก

PDSA ระบุว่าการขย้อนครั้งเดียวอาจแค่กินเร็วเกินไป แต่ถ้าขย้อนเป็นประจำ อาจเป็นภาวะหลอดอาหารขยาย (megaoesophagus) หรือกรดไหลย้อน ซึ่งพบบ่อยกว่าในหมาหน้าสั้นอย่างเฟรนช์บูลด็อก ควรพาไปตรวจ

อาการที่ต้องไปหาหมอทันที

กระเพาะบิดเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องผ่าตัด Merck Veterinary Manual ระบุว่าพบมากในหมาพันธุ์ใหญ่และยักษ์ที่อกลึกและแคบ เช่น เกรทเดน เยอรมันเชพเพิร์ด เซนต์เบอร์นาร์ด และสแตนดาร์ดพุดเดิ้ล ปัจจัยเสี่ยงอื่นคือกินมื้อเดียวต่อวัน กินเร็ว และอายุมากขึ้น อาการที่เด่นคือพยายามอ้วกแต่ไม่มีอะไรออก ท้องป่องขึ้นเรื่อย ๆ น้ำลายไหล และกระสับกระส่าย ถ้าทิ้งไว้นานเกิน 6 ชั่วโมงก่อนถึงมือหมอ โอกาสเสียชีวิตสูงขึ้นมาก

ลูกหมาที่อาเจียนร่วมกับท้องเสียมีกลิ่นคาวหรือมีเลือด และซึม ต้องระวังโรคลำไส้อักเสบจากพาร์โวไวรัส ซึ่งรุนแรงมากในลูกหมาที่ยังฉีดวัคซีนไม่ครบ อ่านตารางวัคซีนได้ที่ วัคซีนสุนัข ต้องฉีดอะไรบ้าง

สีของอ้วกบอกอะไรได้บ้าง

สีและลักษณะของสิ่งที่อาเจียนออกมาช่วยให้ข้อมูลกับหมาได้ แต่ไม่ใช่ตัวตัดสินว่าเป็นโรคอะไร ถ่ายรูปไว้ก่อนทำความสะอาดจะช่วยได้มาก

• สีเหลืองหรือเขียว เป็นฟอง คือน้ำดี มักเห็นเมื่ออาเจียนตอนท้องว่าง เช่น ตอนเช้าก่อนกินข้าว ถ้าเป็นครั้งคราวและหมาร่าเริง มักไม่รุนแรง แต่ถ้าเป็นบ่อยควรปรึกษาหมอ
• ฟองขาวหรือน้ำใส อาจเกิดจากกระเพาะว่าง ดื่มน้ำมากแล้วอาเจียน หรือระคายเคืองกระเพาะ
• อาหารที่ยังเป็นเม็ด ไม่ย่อย ถ้าออกมาไม่นานหลังกินโดยไม่เบ่ง อาจเป็นการขย้อน
• มีหญ้า หมาหลายตัวกินหญ้าแล้วอาเจียน ถ้าเกิดบ่อยหรือกินหญ้าอย่างเร่งร้อน อาจมีอาการคลื่นไส้จากสาเหตุอื่นอยู่
• สีแดง น้ำตาล ดำ หรือเหมือนกากกาแฟ PDSA ระบุว่าอาจมีเลือดปน ต้องติดต่อหมอทันที

สาเหตุที่ทำให้หมาอาเจียน

VCA และ PDSA แบ่งสาเหตุไว้เป็นกลุ่มที่มักไม่รุนแรง กับกลุ่มที่ต้องรักษาจริงจัง สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในหมาคือการกินของที่ไม่ควรกิน ซึ่งสัตวแพทย์เรียกว่า dietary indiscretion

ASPCA ระบุว่าช็อกโกแลตทำให้อาเจียน ท้องเสีย หอบ หัวใจเต้นผิดจังหวะ จนถึงชักได้ ช็อกโกแลตเข้มและผงโกโก้อันตรายที่สุด ไซลิทอลซึ่งพบในหมากฝรั่งและขนมไม่มีน้ำตาลทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำ อาการแรกคืออาเจียน ซึม และเดินเซ และอาจทำลายตับได้ภายใน 12–24 ชั่วโมง ส่วนองุ่นและลูกเกดทำให้ไตเสียหาย ถ้ารู้ว่าหมากินของเหล่านี้ ให้โทรหาหมอทันทีแม้ยังไม่มีอาการ

ดูแลหมาอ้วกที่บ้าน

ขั้นตอนนี้ใช้กับหมาโตที่ปกติแข็งแรง อาเจียนครั้งเดียวหรือสองครั้ง และยังร่าเริง ไม่มีอาการในกล่องเตือนด้านบน PDSA ระบุว่าถ้าหมาอาเจียนครั้งเดียวและดูปกติดี สังเกตอาการใกล้ ๆ ได้ แต่ถ้ายังอาเจียนต่อ หรือหลัง 24 ชั่วโมงยังดูไม่ปกติ ให้โทรปรึกษาหมอ

1. พักกระเพาะช่วงสั้น ๆ VCA แนะนำให้งดอาหารช่วงสั้น ๆ จนอาเจียนหยุด ระยะเวลาที่เหมาะให้ถามหมอ ลูกหมาและหมาพันธุ์ตัวเล็กมากไม่ควรอดอาหารเองโดยไม่ปรึกษาหมอ เพราะน้ำตาลในเลือดอาจต่ำได้
2. ให้น้ำทีละน้อยแต่บ่อย มีน้ำสะอาดให้ตลอด แต่ถ้าหมากินน้ำรวดเดียวมากแล้วอาเจียนออกมา ให้แบ่งให้ครั้งละน้อย ๆ ถี่ ๆ แทน
3. เริ่มด้วยอาหารอ่อน ไขมันต่ำ PDSA แนะนำข้าวสวยต้มสุกกับอกไก่ต้มหรือปลาเนื้อขาวต้ม ไม่ใส่เครื่องปรุง ไม่มีหนังและกระดูก หรือใช้อาหารสำหรับระบบทางเดินอาหารที่หมอแนะนำ
4. แบ่งเป็นมื้อเล็ก หลายมื้อ ให้ทีละน้อยแล้วรอดูว่าไม่อาเจียน ถ้ากินได้ดีค่อยเพิ่มปริมาณ
5. ให้พัก งดพาเดินออกกำลัง PDSA แนะนำให้หมาได้พักและงดการเดินเล่นในช่วงนี้
6. กลับสู่อาหารเดิมใน 2–3 วัน เมื่อหยุดอาเจียนแล้ว ผสมอาหารเดิมเพิ่มทีละน้อยในเวลา 2–3 วัน
7. จดอาการและถ่ายรูป จดเวลาและจำนวนครั้งที่อาเจียน ลักษณะสิ่งที่ออกมา และการขับถ่าย ถ้าภายใน 1–2 วันยังไม่ดีขึ้น ให้พาไปหาหมอ

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• อย่าทำให้หมาอาเจียนเองด้วยน้ำเกลือหรือวิธีที่แชร์กันในอินเทอร์เน็ต ถ้าสงสัยว่ากินสารพิษ ให้โทรหาหมอก่อน บางสารพิษหรือของมีคมจะทำอันตรายมากขึ้นถ้าทำให้อาเจียนออกมา และน้ำเกลือเองก็ทำให้เกิดภาวะโซเดียมสูงได้
• อย่าให้ยาของคน เช่น ยาแก้คลื่นไส้ ยาลดกรด หรือยาแก้ปวด ยาหลายชนิดเป็นอันตรายต่อหมา และอาจกลบอาการจนหมอวินิจฉัยยากขึ้น
• อย่าให้อาหารมัน ขนม หรือเศษอาหารคนในช่วงนี้ VCA แนะนำว่าระหว่างให้อาหารอ่อนไม่ควรให้อาหารอื่นปน
• อย่ารอนานเมื่อหมาอ้วกซ้ำ ถ้าอาเจียนต่อเนื่องเกิน 1–2 วัน หรือรักษาแล้ว 48 ชั่วโมงไม่ดีขึ้น VCA แนะนำให้กลับไปหาหมอ เพราะการอาเจียนนานทำให้ขาดน้ำและเกลือแร่เสียสมดุล
• อย่าปล่อยให้หมาที่เพิ่งอ้วกกินน้ำรวดเดียวมาก ๆ อาจกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำ

เตรียมข้อมูลก่อนไปหาหมอ

บอกหมอให้ได้ว่าเริ่มอาเจียนเมื่อไร กี่ครั้ง สิ่งที่ออกมาเป็นอย่างไร เกิดหลังกินนานแค่ไหน หมามีอาการคลื่นไส้หรือเบ่งท้องก่อนหรือเปล่า กินน้ำ กินข้าว และขับถ่ายปกติไหม ช่วงนี้กินอะไรแปลกไป เปลี่ยนอาหาร ได้ขนมใหม่ หรือมีของเล่นหายไปหรือไม่ และหมากินยาหรืออาหารเสริมอะไรอยู่ ถ้าสงสัยว่ากินสารพิษ ให้นำบรรจุภัณฑ์หรือฉลากไปด้วย

หมออาจตรวจร่างกาย ตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ หรือถ่ายภาพรังสีและอัลตราซาวด์ช่องท้อง ขึ้นกับอาการ อายุ และประวัติ หมาที่ขาดน้ำมากอาจต้องให้น้ำเกลือทางหลอดเลือด

คำถามที่พบบ่อย

บทความนี้เขียนเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปสำหรับเจ้าของสัตว์เลี้ยง ไม่สามารถใช้แทนการตรวจและวินิจฉัยโดยสัตวแพทย์ ถ้าสุนัขมีอาการผิดปกติหรือคุณไม่แน่ใจ ให้ติดต่อคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ใกล้บ้าน

แมวท้องเสียเป็นอาการที่เจ้าของแมวเจอได้บ่อย หลายครั้งเกิดจากเรื่องไม่ใหญ่ เช่น เปลี่ยนอาหารกะทันหัน กินของที่ไม่ควรกิน หรือเครียดจากการเดินทาง และหายได้เองในวันสองวัน แต่ท้องเสียก็เป็นอาการของโรคที่รุนแรงได้เหมือนกัน ตั้งแต่พยาธิ ไข้หัดแมว ไปจนถึงโรคไต โรคตับ และไทรอยด์ สิ่งที่เจ้าของต้องแยกให้ได้คือ แบบไหนดูแลที่บ้านได้ แบบไหนต้องไปหาหมอ บทความนี้สรุปจากคำแนะนำของ Cornell Feline Health Center และ PDSA ว่าควรสังเกตอะไร ดูแลที่บ้านอย่างไร และอะไรที่ไม่ควรทำ

อัปเดต 24 ตุลาคม 2026 · เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย ถ้าแมวมีอาการผิดปกติให้ปรึกษาสัตวแพทย์

แมวท้องเสียแบบไหนเรียกว่าผิดปกติ

Cornell Feline Health Center อธิบายว่าท้องเสียคือการถ่ายอุจจาระเหลวหรือเป็นน้ำบ่อยกว่าปกติ อุจจาระอาจมีสีเทาหรือเหลือง กลิ่นแรง หรือมีมูกและเลือดปน สาเหตุคืออาหารเคลื่อนผ่านลำไส้เร็วเกินไป ร่างกายจึงดูดซึมน้ำ เกลือแร่ และสารอาหารได้ไม่ทัน ถ้าเป็นนาน แมวจะเสียน้ำและอ่อนเพลียลงเรื่อย ๆ

อุจจาระของแมวที่ปกติมักเป็นก้อน สีน้ำตาล ตักขึ้นจากกระบะได้ทั้งก้อน แมวโตส่วนใหญ่ถ่ายวันละ 1–2 ครั้ง ถ้าเห็นว่าอุจจาระเละจนตักไม่เป็นก้อน ถ่ายบ่อยขึ้น ถ่ายนอกกระบะ หรือมีคราบเปื้อนก้นและขนหาง ให้เริ่มจดไว้ว่าเป็นตั้งแต่เมื่อไรและถ่ายวันละกี่ครั้ง

ท้องเสียแบ่งคร่าว ๆ ได้สองแบบ แบบแรกคือเป็นเฉียบพลันช่วงสั้น ๆ มักมีเหตุชัด เช่น เปลี่ยนอาหาร หรือหลังนั่งรถไกล Cornell ระบุว่าแบบนี้มักไม่อันตรายและหายเองได้ อีกแบบคือเป็นนานหรือเป็นซ้ำ ๆ แบบนี้อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ซ่อนอยู่และต้องตรวจหาสาเหตุ

อาการที่ต้องไปหาหมอทันที

ลูกแมวที่ยังฉีดวัคซีนไม่ครบแล้วท้องเสียรุนแรง อาเจียน และซึม ต้องระวังไข้หัดแมว (feline panleukopenia) ซึ่งติดต่อง่ายและรุนแรงมาก ควรพาไปหาหมอทันทีและแยกจากแมวตัวอื่น อ่านเรื่องวัคซีนที่ป้องกันโรคนี้ได้ที่ วัคซีนแมว ต้องฉีดอะไรบ้าง

สาเหตุที่ทำให้แมวท้องเสีย

PDSA และ Cornell แบ่งสาเหตุไว้คล้ายกัน คือกลุ่มที่พบบ่อยและมักไม่รุนแรง กับกลุ่มที่พบน้อยกว่าแต่ต้องรักษาจริงจัง ตารางนี้สรุปให้เห็นภาพรวม

ถ้าแมวท้องเสียร่วมกับอาเจียน ให้อ่าน แมวอาเจียน ประกอบด้วย เพราะสองอาการนี้มักมาด้วยกันและทำให้ขาดน้ำเร็วกว่าการมีอาการเดียว

สังเกตอุจจาระ บอกอะไรได้บ้าง

ลักษณะอุจจาระช่วยให้หมอเดาตำแหน่งของปัญหาได้ แต่ไม่ได้บอกโรคชัดเจน ใช้เป็นข้อมูลประกอบเท่านั้น

• เหลวเป็นน้ำ ปริมาณมาก มักเกี่ยวกับลำไส้เล็ก แมวเสียน้ำได้เร็ว ต้องดูเรื่องการกินน้ำเป็นพิเศษ
• ถ่ายบ่อย ทีละน้อย มีมูก หรือมีเลือดสดติดปลาย มักเกี่ยวกับลำไส้ใหญ่ แมวอาจเบ่งนานจนดูเหมือนท้องผูก
• สีดำคล้ำเหมือนยางมะตอย อาจมีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น ควรไปหาหมอทันที
• เห็นพยาธิหรือเม็ดคล้ายเมล็ดข้าว อาจเป็นพยาธิตัวกลมหรือปล้องพยาธิตัวตืด เก็บตัวอย่างไปให้หมอดู

ถ้าจะพาไปหาหมอ ให้เก็บอุจจาระสดใส่ถุงหรือกล่องที่ปิดสนิทไปด้วย ถ่ายรูปอุจจาระในกระบะไว้ก็ช่วยได้ หมออาจตรวจอุจจาระหาพยาธิหรือเชื้อ เจาะเลือด หรือถ่ายภาพช่องท้อง ขึ้นกับอายุและความรุนแรงของอาการ

ดูแลแมวท้องเสียที่บ้าน

PDSA ระบุว่าแมวที่ท้องเสียเล็กน้อย ยังร่าเริง และไม่มีอาการอื่น ดูแลที่บ้านได้ไม่เกิน 24 ชั่วโมง ขั้นตอนนี้ใช้กับแมวโตที่ไม่มีอาการในกล่องเตือนด้านบนเท่านั้น

1. ไม่ต้องอดอาหาร PDSA ระบุว่าไม่จำเป็นต้องให้แมวอดอาหาร ต่างจากคำแนะนำเก่าที่ให้งดอาหาร แมวไม่ควรอดอาหารนานเพราะเสี่ยงไขมันพอกตับ อ่านเพิ่มได้ที่ แมวไม่กินข้าว
2. ให้อาหารอ่อนมื้อเล็ก หลายมื้อ เช่น อกไก่ต้มสุกหรือปลาเนื้อขาวต้ม ไม่ใส่เครื่องปรุง ไม่มีหนังและกระดูก หรือใช้อาหารสำหรับระบบทางเดินอาหารที่สัตวแพทย์แนะนำ เลี่ยงอาหารมันและอาหารรสจัด
3. มีน้ำสะอาดให้กินตลอด แมวที่ท้องเสียมักกินน้ำมากขึ้น วางชามน้ำหลายจุด เปลี่ยนน้ำบ่อย ๆ และสังเกตว่าแมวยังกินน้ำได้
4. งดนม ขนม และอาหารใหม่ทั้งหมด ให้ระบบทางเดินอาหารได้พัก จนกว่าอุจจาระจะกลับมาเป็นก้อน
5. ดูแลความสะอาด ล้างกระบะทรายบ่อยขึ้น เช็ดก้นและขนที่เปื้อนเบา ๆ ด้วยผ้าชุบน้ำอุ่น ถ้ามีแมวหลายตัว ให้แยกกระบะและชามจนกว่าจะรู้สาเหตุ
6. จดอาการ จดเวลาที่ถ่าย ลักษณะอุจจาระ ปริมาณที่กินและดื่ม ข้อมูลนี้ช่วยตัดสินใจว่าต้องไปหาหมอหรือยัง
7. กลับสู่อาหารเดิมแบบค่อยเป็นค่อยไป เมื่ออุจจาระเป็นก้อนแล้ว ให้ผสมอาหารเดิมเพิ่มทีละน้อยในเวลาหลายวัน

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• อย่าให้ยาแก้ท้องเสียของคน Cornell เตือนว่ายาที่ซื้อเองได้บางชนิดเป็นอันตรายต่อแมว ยาบางกลุ่มที่คนใช้ทั่วไปมีส่วนผสมที่แมวไวต่อพิษ ต้องใช้ยาตามที่สัตวแพทย์สั่งเท่านั้น
• อย่าให้นมวัวเพื่อเรียกน้ำ สมาคมสัตวแพทย์แคนาดาอธิบายว่าสุนัขและแมวบางตัวผลิตเอนไซม์ย่อยแล็กโทสได้ไม่พอ นมวัวและนมแพะมีแล็กโทสมากกว่านมแม่แมว จึงทำให้ท้องเสียได้ และการต้มนมหรือใช้นมพร่องมันเนยไม่ได้ลดแล็กโทส
• อย่าปล่อยให้แมวอดอาหารหลายวัน แมวที่หยุดกินเสี่ยงไขมันพอกตับ ถ้าแมวไม่ยอมกินอะไรเลยร่วมกับท้องเสีย ให้ไปหาหมอ
• อย่ารอจนแมวซึมมาก โดยเฉพาะลูกแมว ลูกแมวตัวเล็กขาดน้ำได้ภายในเวลาไม่นาน
• อย่าถ่ายพยาธิเองโดยเดาว่าเป็นพยาธิ ยาถ่ายพยาธิแต่ละตัวครอบคลุมพยาธิไม่เหมือนกัน และไกอาร์เดียหรือไตรโคโมแนสต้องใช้ยาเฉพาะ ควรตรวจอุจจาระก่อน

ป้องกันไม่ให้ท้องเสียซ้ำ

• เปลี่ยนอาหารช้า ๆ ผสมอาหารใหม่กับอาหารเดิม เพิ่มสัดส่วนทีละน้อยในเวลาราว 7–10 วัน
• คุมปริมาณขนม ขนมไม่ควรเป็นส่วนใหญ่ของสิ่งที่แมวกินในแต่ละวัน และงดอาหารคนที่มีหัวหอม กระเทียม หรือรสจัด
• ถ่ายพยาธิและฉีดวัคซีนตามนัด โดยเฉพาะลูกแมวและแมวที่เพิ่งรับมาเลี้ยง ปรึกษาหมอเรื่องรอบถ่ายพยาธิที่เหมาะกับแมวที่ออกนอกบ้านหรือเลี้ยงในบ้านอย่างเดียว
• รักษาความสะอาดชามและที่วางอาหาร ทิ้งอาหารที่ตั้งไว้นาน ล้างชามทุกวัน และไม่วางชามใกล้กระบะ
• เก็บของอันตรายให้พ้นมือ เช่น ยา สารเคมีทำความสะอาด เชือก ยางรัด และไม้ประดับที่เป็นพิษต่อแมว
• ลดความเครียด แมวที่ท้องเสียทุกครั้งที่เดินทางหรือฝากเลี้ยง ให้ปรึกษาหมอเรื่องการเตรียมตัวล่วงหน้า
• ตรวจสุขภาพประจำปี แมวโตและแมวสูงวัยที่ท้องเสียเป็น ๆ หาย ๆ หรือน้ำหนักลด ควรตรวจเลือดหาโรคไต ตับ และไทรอยด์

คำถามที่พบบ่อย

บทความนี้เขียนเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปสำหรับเจ้าของสัตว์เลี้ยง ไม่สามารถใช้แทนการตรวจและวินิจฉัยโดยสัตวแพทย์ ถ้าแมวมีอาการผิดปกติหรือคุณไม่แน่ใจ ให้ติดต่อคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ใกล้บ้าน

หมาไม่กินข้าวเป็นเรื่องที่เจ้าของหมาแทบทุกคนต้องเจอสักครั้ง บางครั้งเป็นเพราะอากาศร้อน เบื่ออาหาร หรือได้ขนมมากเกินไป แต่บางครั้งเป็นสัญญาณแรกของการเจ็บป่วยที่ต้องรักษาเร็ว VCA Animal Hospitals ระบุว่า การเบื่ออาหารหรือไม่ยอมกินมีความเกี่ยวข้องกับการเจ็บป่วยสูง และอาจอันตรายถึงชีวิต จึงไม่ควรรอดูว่าจะหายเอง บทความนี้สรุปว่าอาการแบบไหนต้องไปหาหมอทันที สาเหตุที่พบบ่อย วิธีแยกหมาเลือกกินออกจากหมาป่วย และสิ่งที่ทำได้ที่บ้านระหว่างนี้

อัปเดต 24 ตุลาคม 2026 · เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย ถ้าหมามีอาการผิดปกติให้ปรึกษาสัตวแพทย์

อยากกินแต่กินไม่ได้ กับไม่อยากกินเลย ต่างกันอย่างไร

VCA Animal Hospitals แบ่งอาการหมาไม่กินข้าวออกเป็นสองแบบ และบอกว่าขั้นแรกที่สำคัญที่สุดคือแยกให้ได้ว่าเป็นแบบไหน แบบแรกคือ หมาไม่อยากกินเลย เดินมาดมแล้วเดินหนี หรือไม่สนใจอาหารแม้แต่ของที่ชอบ แบบนี้มักเกี่ยวกับการเจ็บป่วยทั้งตัว เช่น การติดเชื้อ ไข้ คลื่นไส้ โรคไต โรคตับ ความเจ็บปวด หรือผลข้างเคียงจากยา

แบบที่สองคือ หมาอยากกินแต่กินไม่ได้ เห็นอาหารแล้วตื่นเต้น เดินมาที่ชาม ก้มลงจะกิน แต่หยุด คายออก เคี้ยวข้างเดียว หรือกลืนลำบาก แบบนี้มักเป็นปัญหาในช่องปาก ฟัน เหงือก ขากรรไกร คอ หรือความเจ็บปวดที่คอและหลังจนก้มลงไปกินที่ชามไม่สะดวก การสังเกตความแตกต่างนี้แล้วเล่าให้หมอฟัง ช่วยให้หมอหาสาเหตุได้เร็วขึ้นมาก

อาการที่ต้องไปหาหมอทันที

สาเหตุที่ทำให้หมาไม่กินข้าว

PDSA ยังระบุสาเหตุที่เจ้าของมักมองข้าม เช่น ความเจ็บปวดที่แสดงออกแค่ว่าหมาเงียบหรือหงุดหงิดขึ้น และโรคตับหรือโรคไตที่ทำให้คลื่นไส้ หมาบางตัวไม่อาเจียนให้เห็น แต่จะเลียปาก กลืนน้ำลายบ่อย หรือเดินมาดมอาหารแล้วหันหนี ซึ่งเป็นท่าทางของหมาที่รู้สึกคลื่นไส้

ลูกหมา หมาแก่ และหมาพันธุ์ใหญ่ ต้องระวังอะไร

ลูกหมา มีพลังงานสำรองน้อย น้ำตาลในเลือดลดได้เร็ว โดยเฉพาะพันธุ์เล็กมากอย่างชิวาวาหรือปอมเมอเรเนียน ถ้าลูกหมาไม่กินเกินครึ่งวัน หรือไม่กินร่วมกับอาเจียนและถ่ายเหลว ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที ลูกหมาที่ยังฉีดวัคซีนไม่ครบเสี่ยงโรคติดเชื้อที่รุนแรงในทางเดินอาหาร ดูตารางวัคซีนได้ที่ วัคซีนหมา

หมาสูงวัย มักมีปัญหาฟัน โรคไต หรือโรคหัวใจที่ค่อย ๆ เป็น การกินน้อยลงทีละนิดจนน้ำหนักลดเป็นสัญญาณที่ควรพาไปตรวจเลือดและตรวจช่องปาก ไม่ควรคิดว่าเป็นเพราะแก่แล้วกินน้อยเป็นธรรมดา

หมาพันธุ์ใหญ่อกลึก อย่างเกรทเดน เซนต์เบอร์นาร์ด ไวมาราเนอร์ และหมาพันธุ์ใหญ่อื่น ๆ เสี่ยงภาวะกระเพาะบิดมากกว่า ถ้าไม่กินร่วมกับท้องป่องและพยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที ทุกนาทีมีผลต่อการรอดชีวิต

หมาเลือกกินหรือหมาป่วย แยกอย่างไร

หมาที่เลือกกินมักยังร่าเริง เล่นได้ น้ำหนักคงที่ ขับถ่ายปกติ และยังกินขนมหรืออาหารที่ชอบได้ดี ปัญหานี้มักเกิดจากการเปลี่ยนอาหารบ่อย หรือให้อาหารคนและขนมมากจนหมารู้ว่าถ้าไม่กินอาหารเม็ด เดี๋ยวก็ได้ของที่อร่อยกว่า ส่วนหมาป่วยมักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ซึม ไม่อยากเล่น น้ำหนักลด หรือไม่สนใจแม้แต่ของที่ชอบที่สุด

ถ้าไม่แน่ใจ ให้ถือว่าเป็นเรื่องสุขภาพไว้ก่อน แล้วปรึกษาสัตวแพทย์ หมาบางตัวที่ดูเหมือนเลือกกินแท้จริงแล้วเจ็บฟันหรือคลื่นไส้เล็กน้อย จึงเลือกกินเฉพาะของนิ่มหรือของที่กลิ่นแรง

น้ำสำคัญพอ ๆ กับอาหาร ช่วงที่หมากินน้อย ให้สังเกตการกินน้ำด้วย หมาที่ไม่กินทั้งอาหารและน้ำจะขาดน้ำเร็ว โดยเฉพาะในอากาศร้อนของไทย สัญญาณที่สังเกตได้คือเหงือกแห้งเหนียว ตาโหล และผิวหนังที่ดึงขึ้นแล้วคืนตัวช้า ถ้าเห็นอาการเหล่านี้ให้พาไปหาหมอ ในทางกลับกัน หมาที่กินน้ำมากผิดปกติร่วมกับกินอาหารน้อยลงก็ควรได้รับการตรวจ เพราะอาจเกี่ยวกับโรคไต เบาหวาน หรือการติดเชื้อในมดลูกของหมาเพศเมียที่ยังไม่ทำหมัน

สิ่งที่ทำได้ที่บ้าน

ขั้นตอนเหล่านี้ใช้ได้เมื่อหมา ยังกินได้บ้าง ยังร่าเริง และไม่มีอาการในกล่องด้านบน VCA แนะนำให้คุยกับสัตวแพทย์ก่อนปรับอาหาร ถ้าทำแล้วหมายังไม่กิน ให้พาไปตรวจ

1. ให้อาหารเป็นเวลา วางอาหารราว 15–20 นาที ถ้าไม่กินให้เก็บ แล้วให้ใหม่ในมื้อถัดไป วิธีนี้ช่วยหมาที่เลือกกิน และทำให้เห็นชัดว่าหมากินไปเท่าไร
2. อุ่นอาหารเปียกเล็กน้อย VCA แนะนำให้อุ่นใกล้อุณหภูมิร่างกาย ราว 38 องศาเซลเซียส กลิ่นจะชัดขึ้น ถ้าใช้ไมโครเวฟ ให้คนให้ทั่วเพื่อไม่ให้มีจุดที่ร้อนจัด
3. เพิ่มกลิ่นด้วยน้ำซุปจืด ใช้น้ำต้มไก่หรือผักแบบโซเดียมต่ำ ไม่ใส่หัวหอม กระเทียม หรือเครื่องปรุง ราดอาหารเม็ดเล็กน้อย
4. อาหารอ่อนชั่วคราวเมื่อหมอเห็นด้วย สัตวแพทย์อาจให้ใช้อาหารที่ทำเองช่วงสั้น ๆ เช่น อกไก่ต้มสุกไม่ปรุงรส หรือไข่ต้มสุก ไม่ควรใช้แทนอาหารหลักนาน เพราะสารอาหารไม่ครบ
5. ลดขนมและอาหารคน PDSA เตือนว่าการเปลี่ยนอาหารบ่อยและการให้อาหารคนทำให้ท้องไม่ดีได้ ถ้าจะใช้ขนม ให้เลือกขนมที่ทำมาสำหรับหมาและให้แค่เล็กน้อย และนับรวมเป็นส่วนหนึ่งของอาหารทั้งวัน
6. ดูชามและที่กิน ล้างชามทุกวัน ใช้ชามที่ไม่มีกลิ่น วางในที่เงียบ แยกจากหมาตัวอื่น หมาที่ปวดคออาจกินง่ายขึ้นถ้ายกชามให้สูงขึ้นเล็กน้อย ส่วนหมาหน้าสั้นอาจกินจากชามตื้นและกว้างได้ง่ายกว่า
7. ให้กินช่วงอากาศเย็น หน้าร้อนให้มื้อหลักตอนเช้ามืดหรือหัวค่ำ และมีน้ำสะอาดตลอด
8. จดว่ากินไปเท่าไร จดเวลา ปริมาณอาหารและน้ำ การขับถ่าย และอาการอื่น ๆ ข้อมูลนี้ช่วยหมอได้มาก

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• อย่าให้ยาของคน โดยเฉพาะยาแก้ปวดลดไข้ ยาหลายชนิดเป็นอันตรายต่อหมาแม้ในปริมาณน้อย และอาจทำให้กระเพาะเป็นแผลหรือไตเสีย
• อย่าให้อาหารที่มีหัวหอม กระเทียม องุ่น ลูกเกด ช็อกโกแลต หรือขนมที่ใส่สารให้ความหวานไซลิทอล เพื่อเรียกความอยากอาหาร
• อย่าบังคับป้อนอาหารด้วยการยัดใส่ปาก หมาอาจสำลักและกลัวการกินมากขึ้น ถ้าจำเป็นต้องป้อน ให้สัตวแพทย์สอนวิธีที่ถูกต้อง
• อย่าเปลี่ยนอาหารหลายยี่ห้อติดกันในเวลาไม่กี่วัน จะทำให้ท้องไม่ดีและแยกสาเหตุได้ยากขึ้น ถ้าจะเปลี่ยนสูตร ให้ค่อย ๆ ผสมทีละน้อย
• อย่ารอหลายวันโดยหวังว่าจะหายเอง ถ้าไม่กินเกิน 24 ชั่วโมงหรือมีอาการอื่นร่วม ให้ไปหาหมอ

เตรียมข้อมูลก่อนไปหาหมอ

บอกหมอให้ได้ว่าหมาเริ่มกินน้อยลงเมื่อไร ไม่อยากกินเลย หรืออยากกินแต่กินไม่ได้ กินอะไรไปบ้างและเท่าไร กินน้ำและขับถ่ายปกติไหม มีอาเจียน ถ่ายเหลว ไอ หรือหายใจผิดปกติหรือเปล่า ช่วงนี้มีอะไรเปลี่ยนในบ้าน หมาเพิ่งฉีดวัคซีน กินยา หรือหยอดยากำจัดเห็บหมัดหรือไม่ และมีโอกาสไปคุ้ยขยะหรือกินของแปลกปลอมไหม ถ่ายรูปอาหารที่ให้ ถ่ายคลิปอาการผิดปกติ และเก็บตัวอย่างอาเจียนหรืออุจจาระใส่ถุงไปด้วยถ้าทำได้

ตามข้อมูลของ VCA สัตวแพทย์จะเริ่มจากซักประวัติและตรวจร่างกาย รวมถึงตรวจช่องปาก แล้วอาจตรวจเลือด เอกซเรย์ หรืออัลตราซาวด์ตามความจำเป็น การรักษาขึ้นกับสาเหตุ บางรายต้องให้น้ำเกลือ ยาแก้คลื่นไส้ หรือยากระตุ้นความอยากอาหารตามที่หมอสั่ง และบางรายอาจต้องให้อาหารทางสายชั่วคราวจนกว่าหมาจะกลับมากินเองได้

คำถามที่พบบ่อย

บทความนี้เขียนเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปสำหรับเจ้าของสัตว์เลี้ยง ไม่สามารถใช้แทนการตรวจและวินิจฉัยโดยสัตวแพทย์ ถ้าหมามีอาการผิดปกติหรือคุณไม่แน่ใจ ให้ติดต่อคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ใกล้บ้าน